In elke verdediging van de vrijheid van meningsuiting wordt het gepreveld zonder er veel acht op te slaan. Iedereen is vrij om te zeggen wat hij wil “behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.” Maar door de beslissing van het Amsterdamse gerechtshof dat Wilders zich voor de rechter moet verantwoorden wegens haatzaaien en groepsbelediging is de dooddoener opeens springlevend. Wat is dan eigenlijk “ieders verantwoordelijkheid volgens de wet”?

 Haatzaaien

De vermaledijde wetsartikelen waarop het hof zich baseert, stammen uit de jaren dertig van de vorige eeuw. De regering wilde beletselen opwerpen tegen “de volksvergiftiging die haat en wrok in de harten zaait en dreigt gevaarlijke stemmingen in een deel van het volk teweeg te brengen.” Het Hof tilt vooral zwaar aan het verbod op aanzetten tot haat. Daarvan is sprake als er een “intrinsiek conflictueuze tweedeling” wordt geschetst tussen in zijn geval moslims en de rest van de samenleving. Precies dat is de inzet van de retoriek van Wilders. Hij stelt zelf dat hij zijn kritiek richt op de islam en niet op moslims, maar wie het overzicht leest van de in het vonnis aangehaalde uitspraken kan dat niet volhouden.

“Moslims zullen de Nederlandse samenleving overspoelen en zorgen voor criminaliteit en overlast.” “De grenzen dicht, geen islamieten meer in Nederland, veel moslims Nederland uit, denaturalisatie van islamitische criminelen.” “Ik heb genoeg van de islam in Nederland: geen moslimimmigrant er meer bij. Ik heb genoeg van de aanbidding van Allah en Mohammed in Nederland: geen moskee er meer bij. Ik heb genoeg van de Koran in Nederland: verbied dat fascistische boek” “Als moslims hier willen blijven, moeten ze de helft uit de Koran scheuren en weggooien.”

Wilders stelt consequent dat de uitwassen het ware karakter van moslims en de islam tonen. Mohammed B. , Marokkaanse straatterroristen en de verwerpelijkste teksten uit de Koran zijn maatgevend. Daarom keert hij zich zo fel tegen het idee dat er een gematigde islam bestaat. Net als fundamentalisten stelt hij dat er maar één islam is. Liberale interpretaties of een losse omgang met het geloof passen niet in zijn wereldbeeld, want dan kan je niet meer volhouden dat de groei van het aantal moslims per definitie een probleem is. “Ik heb het over wat er naar Nederland komt en wat zich hier voortplant.”

 Legale willekeur

Genoeg voor een redelijke verdenking dat Wilders zich schuldig maakt aan haatzaaien. Probleem is alleen, hij is de enige niet. Wie stelt dat homo’s van de hoogste toren naar beneden worden gemieterd of stelt dat ongelovigen minder zijn dan varkens, wie roept Hamas, hamas alle joden aan het gas, maakt zich evenzeer schuldig aan het aanzetten tot haat. Volgens het hof maakt Wilders zich met zijn vergelijking van de Koran met Mein Kampf schuldig aan groepsbelediging. Maar ook hierin staat hij niet alleen. Te pas en vooral te onpas worden mensen met nazi’s vergeleken. Het verbod om haat te zaaien wordt massaler ontdoken dan het rookverbod in de horeca. Volksvergiftiging is een nationale sport geworden. Door hem te veroordelen en anderen niet ontstaat legale willekeur. Het wetsartikel lijkt dan alleen maar afgestoft om Wilders de mond te snoeren. Wilders zelf spreekt van een ‘politiek vonnis’. Ook Agnes Kant, Rita Verdonk en Fred Teeven hebben kritiek op het vonnis. Teeven is een jurist die geen benul heeft van de scheiding der machten. Als hij vindt dat Wilders moet kunnen zeggen wat hij wil, moet hij niet de rechters vermanend toespreken, maar de wet veranderen. Zijn partijleider Rutte heeft dat begrepen en wil de wet op de schop nemen. Hij moet dan wel uitleggen waarom de Kamer in 2003 unaniem (dus inclusief de VVD) het Openbaar Ministerie opriep om het verbod op haatzaaien strenger te handhaven. Verschil was dat de Kamer toen radicale moslims op het oog had. Afgelopen week heeft de PVV nog geprobeerd om Khalid Yasin de toegang tot het land te weigeren omdat hij een terreurimam zou zijn die haat zaait en dus het volk vergiftigt. De PVV is teveel de partij voor Wilders vrijheid, maar niet voor ieders vrijheid. Wie consequent is, geeft alle onaangename types de vrijheid te zeggen wat zij willen.

Naïef volk

Volksvergiftiging is een vreemd begrip. Het impliceert een naïef volk dat door giftige meningen haatdragend wordt. Het suggereert ook dat de objecten van die haat zich laten intimideren en zich in hun schulp terugtrekken. Gelukkig laten moslims van zich horen en worden ook fundamentalistische islamisten van repliek bediend. Het begrip volksvergiftiging miskent de veerkracht van ons publieke debat. Wilders zaait haat, maar ik heb liever dat hij wordt weersproken dan dat hij wordt veroordeeld.